Niedzielne, marcowe, prawie już letnie południe. Leniwy dzień po urodzinach Karoliny przypomniał mi, że w Cieszynie całkiem niedawno miało nastąpić otwarcie browaru restauracyjnego. Przyjaciel Internet wyjaśnia wszystko, łącznie z tym, która to ul. Świeżego, bo pięć lat studiów w Mieście Aniołów mimo wszystko nie przełożyło się znajomość każdego zaułka. Tak oto rozpoczyna się "spacer" do Cieszyńskiego Browaru Mieszczańskiego.

Mieszczący się w bardzo niepozornej kamienicy nieopodal biblioteki pedagogicznej i największego kościoła ewangelickiego w Polsce lokal restauracyjny zaskakuje swoim wnętrzem. Dwie piękne sale, jedna w klimatach barowych, druga typowo restauracyjna z wyraźnymi elementami wskazującymi na piwne zainteresowania. Stoją kufle, kadzie, mosiężny nalewak, skórzane siedziska. Browar jest bardzo elegancki. Przyczepię się do muzyki - pozostawia wiele do życzenia, bo oczywiście jest i - jak to bywa najczęściej - jest zupełnie przypadkowa, psuje to miły klimat. Szczególnie, że nawet kelner i kelnerka ubrani byli w stroje na wzór ludowych.

Najważniejsze to piwo. Zacząłem od pysznego piwa ciemnego. Wyjątkowo dobre, wyważone w smaku piwko. Nie jest ani zbyt kwaśne, ani zbyt słodkie, jak to czasem bywają piwa czarne. Spokojnie mogę powiedzieć, że idealne. Na pewno jeszcze się go napiję.

Ciemny pszeniczniak także bardzo dobry. Pewnie mógłby być ciemniejszy, ale w smaku wyśmienity. Od pewnego czasu piwa pszeniczne mi się przejadły (przepiły?), ale w tym zasmakowałem. Piękne owocowo-zbożowe zapachy i przyjemna mętność sprawiła, że szybciutko się skończyło.

Oprócz tego można się jeszcze napić marcowego (fajne piwo typu lager, jak na marcowe kolor ciut zbyt jasny, co wprawiło w zakłopotanie barmana; dla mnie taki kolor i smak mógłby mieć pils, a marcowe mogłoby mieć więcej charakteru) i pilsa (spoko, ale jakoś nie mam od dłuższego czasu smaków na jasne piwa nie mam klimatu).

Wszystkie piwa podane w pękatych kuflach z logo browaru, na podstawkach z logo browaru. Niby mała rzecz, a Cieszy(-n).

Portery były syte i tanie. Bardzo szybko zasmakowała w nich angielska klasa robotnicza, szczególnie londyńscy tragarze. Tragarz po angielsku to "porter", ot... Nazwa piwa wzięła się od tego, że to właśnie oni, potrzebujący siły i krzepy mężczyźni, pijali to piwo. Każdy kufel był jak posiłek. Zapewniał energię niezbędną do fizycznej harówki. Jako że w osiemnastowiecznym Londynie mieszkało ok 800 tys. ludzi, a samych tragarzy było ok 5 tys., to Porter szybko stał się popularny.

Ciechan Grudniowy był kilka miesięcy temu nie lada wydarzeniem na naszym rynku piwnym. Z kilku powodów. Po pierwsze Porter Grudniowy leżakował w mazowieckim browarze aż 3 lata. To niebywały okres czasu, nawet jak na tak mocne piwo jak porter. Po drugie ta limitowana edycja portera została rozlana do jedynie 1095 butelek. Z czego - uwaga, uwaga - 300 do litrowych, numerowanych butelek. Skoro coś limitowane, to i potencjalnie trudno dostępne i ekskluzywne. I tak dochodzimy do punktu nr 3 - piwo było drogie!! Za butelkę zapłaciłem ponad 12 zeta, a litrowe chodziły ponoć po 40,00. 

Smak wspaniały jak przystało na Portera, mocny, kawowy, palony, treściwy. Niczym szczególnym się jednak nie wyróżnił wśród spróbowanych w tym czasie porterów. Przynajmniej etykieta nie tak nijaka i bezpłciowa jak pozostałych piw z Browaru Ciechan z Ciechanowa. Ale mogłaby być lepsza.

Mija miesiąc od poprzedniego wpisu... To nie tak, że nie ma o czym pisać - wręcz przeciwnie tematów zatrzęsienie. Mentalnie i smakowo nawiedzałem belgijskie klasztory i ponadtysiącletni Bamberg. Tym razem napiszę o tym, co bliższe sercu Polaka - o piwie wywodzącym się znad Bałtyku.

Zacznijmy od tego, że piwa na zdjęciu to portery. No właśnie  - w dodatku portery bałtyckie. Co to są portery, skąd się wzięły w krainie miodem i wódką płynącej, co odróżnia je od innych porterów i najważniejsze - co do diaska mają wspólnego z tragarzami (choć to raczej licha zagadka)?

Zacznę od tego, czym jest porter, choć z porterem bałtyckim łączy go niewiele. Powstanie porterów owiane jest legendami, podaniami i mrokami dziejów, dzięki czemu każdy łyk jest niczym poznawanie tajemnic Pradawnych. Wyewoluował z piw określanych onegdaj jako "entire" - całościowych. Nazwa wzięła się stąd, że w XVIII - wiecznej Anglii z każdego zasypu (partii słodu używanego do warki) uzyskiwano trzy różne brzeczki, a z nich powstawały trzy różne piwa - mocne, zwykłe i słabe. "Entire" - to połączenie tych wszystkich piw. Dosłownie: zmieszanie ich razem. Piwo to było gęste, mocne i tanie w produkcji... Cdn

Na pierwszy ogień porter z Ciechanowa. Wyjątkowo nie podoba mi się, że etykiety nie dość, że nieszczególnie, to nie różnią się od siebie - porter podobny do stouta. Ale smak... No to porter - mocny, gorzki, bez specjalnej kwaskowatości. Na pewno nie czuć 9% alkoholu - przynajmniej w smaku, bo w chodzie do wc zawartość alkoholu już dostrzegalna. Jak w każdym porterze bałtyckim smaki są tak palone, że słabszym gardłom może wydawać się, że spożywają płynną sadzę. Powinien smakować miłośnikom kawy, bo jej nuty są w jego smaku tak wyraźne, jak w zapiskach Chopina.

W ubiegłym roku po raz kolejny odwiedziłem Festiwal Birofilia w Żywcu. Zacząłem od studiowania zakupionego przewodnika festiwalowego, w którym wyszczególnione zostały wszystkie piwa, których spróbować można na Alei Piw Świata. Tym, co przykuło uwagę szczególnie - zarówno zachęcającą nazwą, jak i zabawną etykietą - Delirium Tremens i Delirium Nocturnum. Spróbowałem obu, oba niesamowite, jednak to ciemniejsza wersja Delirki utknęła mi w czaszce na dłużej. Na etykiecie piwa, na psychodelicznym niebiesko-żółtym tle widnieje słoń, na dodatek różowy, sugerując że piwo może doprowadzić nas do alkoholowego majaczenia. Ponad słoniem unoszą się wstawione gołębie. Zachowałem je w pamięci jako najlepsze piwo pite na festiwalu i najlepsze piwo pite w ogóle. Od tamtego czasu nic się nie zmieniło.

Ojczyzną tego pysznego piwa jest Belgia. Belgia jest też duchową ojczyzną każdego piwosza. Tedy kiedy to kolega - nomen-omen Słoń - wybierał się w tamte okolice, poprosiłem o przywiezienie mi jednej nocnej delirki, a on to uczynił. Piwko w małej butelce, pokrytej folią, która bardzo ładnie imituje kamionkę - ma się wrażenie, że butelka jest ceramiczna. I...

Ahh... Jest niesamowicie pyszne. Tak trudno opisać smak tego ciemnego mocnego ale'a. Jest ciężkie, winne a kolor dopełnia wszystkiego - ciemnoczerwono-bursztynowo-brązowy, równie skomplikowany co smak. Wizualnie zdaje się przeczyć prawom fizyki i nienaturalnie zachowywać w pokalu. Mocny, z nutami owocowymi, zapachami jeżyn i malin, jabłek - sam nie wiem, silnie goryczkowy, przypalany, miodowy, czekoladowy. Piękne smaki, piękne posmaki, piękne wspomnienia... 

4 kolejne Nucturnum zamówione w bielskim Sklepie Konesera dały pewność, że chcę poznać wiele innych, podobnych - mocnych belgijskich piw. Jedyny minus to cena - 12 pln za buteleczkę sprawi, że będzie pite od święta, tudzież prezentowane komuś. Chyba, że ktoś ma ochotę na nocne szaleństwo częściej! Ja mam.

Jest takie piwo, które zna pewnie każda osoba na świecie i nie, nie jest to Budweiser, o którego nazwę od przeszło stu lat kłócą się Amerykanie z Czechami (zastanawiam się kiedy prezydent Czech okaże się być krwawym dyktatorem, którego należy obamić, przepraszam obalić, by zalać ten niewielki kraj asfaltem, obstawić Mac'ami i zabrać Bud'a), lecz Guinness. 

Najbardziej znany irlandzki produkt eksportowy. To czarne niczym najczarniejsza noc na Czarnym Lądzie piwo należy to piwnego stylu STOUT. Stout po naszemu to tęgi, solidny, mocny i takie właśnie ma być to piwo. Należy do tych trunków, o których na pewno nie można powiedzieć „złocisty”, bowiem nawet czarna dziura (z małej litery - puszczam oczko do miłośników piwa – nie chodzi mi bowiem o piwo warzone przez Pintę, jeno o obiekt astronomiczny tak ciężki, że przyciąga nawet światło) wypada przy nim tak blado, że dostaje rumieńców. Już kiedyś wspomniałem, że stout należy do piw górnej fermentacji, czyli Ale'i (czyt. ejli). Jest czarny jak smoła, gęsty jak smoła i gorzki jak smoła. A całkiem serio jest czarne, zwykle nieprzejrzyste choć całkiem klarowne. Co to znaczy? Jak sobie nim poruszamy w kufelku, to nie widzimy zmętnień (jak np. w pszeniczniakach), ale też nie widzimy nic innego. Naczynie ze stoutem ustawione pod światło padające z reflektorów i neonów w Las Vegas sprawia, że to miasto w stanie Nevada wygląda tak, jakby nastąpiła w im awaria zasilania. Stout, podobnie jak czarna dziura, nie przepuszcza światła. Gdy do tego dodamy ciemnożółtą, brunatną lub brązową pianę to oczom naszym ukaże się całkiem ciekawy zestaw kolorystyczny. Stout sprawia wrażenie gęstszego niż jest w rzeczywistości – chciałoby się nim uszczelnić dach, ale nie da rady.

W smaku jest bardzo wytrawny. Cierpki i gryzący. Pozostaje na języku i w gardle długo, perfidnie domagając się kolejnej porcji. Miałem okazję spróbować ostatnio kilku stoutów. Murphys'a w Bielsku Białej na rynku, Stouta z browaru Ciechan, Stouta z Browaru Południe i tego, który kompletnie mnie pozamiatał, czyli Wesołych Świąt (projektu Pinta). Czym jeszcze wyróżniają się te piwa? Smakiem palonego słodu z nutami czekoladowymi i posmakami kawowymi. Jeśli to nie brzmi ciekawie i kusząco, to przerzuć się drogi czytelniku raczej na mocne produkty winopodobne, jak klasyczny już Komandos.

Wesołych Świąt smakowało mi najbardziej, pomimo tego że zarzekałem się, że Murphys'a (lubię to!) nic nie zagnie. Jest to, wracający z piwnego niebytu, stout owsiany. Idealny na długie zimowe wieczory, kiedy to perfekcyjnie zastępuje kubek kakao czy czekolady. Na szczęście pozostałe polskie stouty są również bardzo dobre. Z czystym sumieniem zachęcam do skosztowania każdego.

A przy najbliższym napadzie natchnienia wrócę do Projektu Pinta, bo wiedz że coś się dzieje!